Ein gweledigaeth ar gyfer Dinas Carbon Niwtral erbyn 2030

Caerdydd Un Blaned - ymateb strategol i’r argyfwng hinsawdd.

Mae’r Strategaeth Caerdydd Un Blaned (6mb PDF) yn cynnig ystod eang o gamau gweithredu uchelgeisiol a fydd yn dechrau bod yn sail i gynllun cyflawni i sicrhau dinas Carbon Niwtral. Ei nod yw gwneud hyn mewn ffordd sy’n cefnogi economïau gwyrdd newydd a mwy o les cymdeithasol yn y ddinas. Mae Newid yn yr Hinsawdd eisoes yn llywio ein bywydau. Rydym yn byw mewn argyfwng hinsawdd gyda rhybuddion a thystiolaeth amlwg yn fyd-eang bod angen gweithredu ar frys os ydym am osgoi’r peryglon sydd o’n blaenau.

Darllenwch ein datganiad i’r wasg ar y strategaeth .

Darllenwch ein Cynllun Gweithredu (9mb PDF) .

Dilynwch ni ar y cyfryngau cymdeithasol i gael y diweddaraf:

One Planet globe

Mae gan Gyngor Caerdydd darged i fod yn Garbon Niwtral erbyn 2030 Mae gwaith wedi dechrau gyda phartneriaid ledled y ddinas i ddatblygu map ffordd a chynllun gweithredu ar gyfer Dinas Carbon Niwtral erbyn 2030.

Polluted skies vs green environment
Os na wnawn unrhyw beth
Os byddwn yn gweithredu nawr

Lle rydym arni nawr – Dadansoddiad Carbon

Os ydym am i Gaerdydd fod yn garbon niwtral, yna un o’r pethau y mae angen i ni ei wybod yw faint o nwyon tŷ gwydr yr ydym ni fel y Cyngor yn gyfrifol amdanynt a faint mae dinas Caerdydd yn ei chyfanrwydd yn ei gynhyrchu.

Mae’r Cyngor wedi dewis 2019/20 fel y flwyddyn sylfaen ar gyfer y ddau er mwyn osgoi’r anghysonderau ystadegol a welwyd o ganlyniad i’r pandemig a’r cyfnod cloi yn 2020/21.

184,904 tunellau

Rydym wedi defnyddio ystadegau a gyhoeddwyd gan Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol (BEIS) y Llywodraeth i gyflwyno’r darlun ar gyfer y ddinas gyfan.

Yn 2019 amcangyfrifwyd bod Cyfanswm Allyriadau Nwyon Tŷ Gwydr (Net) y ddinas yn 1,626,059 tunnell CO2e o fewn ei ffiniau (Cwmpas 1  – Cyfarwyddo a Chwmpasu 2 – Anuniongyrchol yn unig).

Dyma sut mae’r allyriadau hynny’n cael eu dadansoddi:

Allyriadau o drafnidiaeth ac eiddo domestig oedd y cyfranwyr mwyaf o bell ffordd i’r allyriadau yn y ddinas ac felly mae’r rhain yn feysydd ffocws allweddol yn ein Strategaeth Caerdydd Un Blaned.

*Wedi dod o ffigurau BEIS (Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol).

Gan ddefnyddio Fframwaith Adrodd Carbon Llywodraeth Cymru fel canllaw rydym bellach wedi datblygu mesuriad llinell sylfaen a dealltwriaeth fanwl iawn o Allyriadau Nwyon Tŷ Gwydr y Cyngor.

Ar hyn o bryd mae’r Cyngor yn cynhyrchu 184,904 tunnell o CO₂e bob blwyddyn drwy ei weithrediadau, ac amcangyfrifwyd bod y mwyafrif llethol o’r rhain yn allyriadau “Wedi’u Hachosi” neu Gwmpas 3. Mae’r rhain yn ganlyniad i’n gweithgareddau prynu a chymudo staff.

Dyma ddadansoddiad o hynny:

  • Cwmpas 1 (Uniongyrchol – gwresogi, tanwydd cerbydau ac ati)
  • Cwmpas 2 (Anuniongyrchol  – trydan a gynhyrchir mewn mannau eraill)
  • Cwmpas 3 (A achosir – caffael, cymudo staff, ac ati)

Beth rydym yn ei wneud – Ein prosiectau

Fel cyngor byddwn yn:

  • Lleihau’r ynni a ddefnyddiwn a chynyddu effeithlonrwydd ynni yn ein holl adeiladau.
  • Cynyddu’r cyflenwad ynni adnewyddadwy.
  • Symud i ddulliau teithio mwy cynaliadwy a mwy llesol.
  • Deall a lleihau faint yr allyriadau nwyon tŷ gwydr o nwyddau a gwasanaethau a brynir.
  • Gwneud dewisiadau doethach i wastraffu llai ac ailgylchu mwy.
  • Cynyddu’r cyfle i amsugno allyriadau gyda’n seilwaith gwyrdd.
  • Gwella ein gallu i wrthsefyll effeithiau newid yn yr hinsawdd ledled y ddinas drwy wella ein seilwaith i ymdopi â gwres a glaw eithafol.
  • Blaenoriaethu camau gweithredu i gael yr elw gorau ar gyfer ein buddsoddiadau yn amgylcheddol, yn economaidd ac yn gymdeithasol.
  • Tyfu mwy o’n bwyd ein hunain a hyrwyddo bwyta’n iach.

Rydym yn gweithio gyda phartneriaid eraill yn y sector cyhoeddus a rhanddeiliaid y ddinas i’w hannog i wneud yr un camau.

Bydd yr holl brosiectau rydym wedi cytuno arnynt ac sydd yn yr arfaeth, yn cael gwared ar 360,250 tunnell o CO₂e. Mae hynny’n golygu y bydd 22% o allyriadau ledled y ddinas yn cael eu hatal.

Mae ein prosiectau ehangach yn cwmpasu themâu allweddol Trafnidiaeth, Ynni, Rheoli Gwastraff, yr Amgylchedd Adeiledig ac Ansawdd Tai, Bwyd, Seilwaith Gwyrdd, a Dŵr.

Er enghraifft:

  • Sefydlu fferm solar 9MW.
  • Ôl-ffitio adeiladau sy’n eiddo i’r Cyngor gyda chamau ynni effeithlon.
  • Newid ein fflyd o gerbydau i drydan a thanwyddau allyriadau isel amgen eraill fel hydrogen.
  • Sefydlu Bwrdd Argyfwng Hinsawdd gyda’n partneriaid yn y sector cyhoeddus i nodi a gweithredu prosiectau sy’n fuddiol i’r ddwy ochr mewn partneriaeth.
  • Ymgysylltu â’r arbenigwyr yn y Ganolfan Newid Hinsawdd a Thrawsnewid Cymdeithasol i ddatblygu rhaglen ymgysylltu â’r cyhoedd a newid ymddygiad.
  • Dyrannu arian cyfalaf i gyflymu nifer o brosiectau newydd, sy’n amrywio o gynllun peilot gwefru cerbydau trydan a phympiau ffynhonnell wres yn Llyfrgell Rhiwbeina i leihau carbon ac adfer gwres yn Amlosgfa Draenen Pen-y-graig.
  • Bydd y gwaith o adeiladu cam un ein rhwydwaith gwres dosbarth carbon isel ym Mae Caerdydd yn dechrau ym mis Ionawr 2022. Ni fydd angen bellach i adeiladau sy’n cysylltu â’i gilydd ddefnyddio tanwydd ffosil ar gyfer gwresogi a dŵr poeth – bydd hyn yn lleihau eu hallyriadau sy’n gysylltiedig â nwy gan 80%.
District heat network
Prosiectau Un Blaned 22%

Rydym hefyd yn anelu at:

  • erbyn 2024, bydd holl adeiladau newydd y Cyngor ar y gweill yn cyflawni lefelau perfformiad bron di-garbon.
  • cynhyrchu 20MW arall o’n hynni adnewyddadwy ein hunain yn uniongyrchol, i bweru ein hadeiladau ac i ailwefru ein fflyd o gerbydau trydan sy’n cynyddu.
  • gwneud y newidiadau angenrheidiol i’n system drafnidiaeth i annog y defnydd o deithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus.

Ac os byddwn ni’n gwneud nhw’n iawn, bydd y prosiectau hyn yn rhoi cyfle i adeiladu swyddi cynaliadwy a sectorau economaidd newydd, sicrhau mwy o les economaidd a thegwch yn y ddinas, a’n llywio i ddyfodol glanach, a gwyrddach.

Ffyrdd y gallwch helpu

  • Gosodwch fesurydd deallus i'ch helpu i ddeall a rheoli'r defnydd o ynni a chostau.
  • Gwiriwch yr inswleiddio yn eich llofft, drysau a ffenestri i atal gwres rhag dianc ac i leihau eich biliau a'ch ôl troed carbon. Os ydych yn byw mewn llety rhent gwnewch yn siŵr bod eich landlord yn ymwybodol o'r rheolau ynghylch effeithlonrwydd ynni ac anogwch ef i ymchwilio i gyfleoedd Gwella
  • Newidiwch i dariff ynni gwyrdd. Mae hyn yn golygu dewis cyflenwr a thariff sydd ond yn cael ynni gan gynhyrchwyr adnewyddadwy fel gwynt, solar neu Dreulio Anaerobig. Gallai hyn leihau allyriadau gan 79%, gan arbed 1.25 tunnell o CO2 y flwyddyn ar gyfer y cartref cyffredin.
  • Ystyriwch osod paneli PV solar neu ddŵr poeth solar yn eich cartref.
  • Inswleiddiwch eich cartref i leihau drafftiau a swm y gwres a gollir. Wrth arbed ynni drwy inswleiddio’n well, gwresogi neu gyfarpar doethach, gallai'r aelwyd ar gyfartaledd leihau ei hallyriadau carbon gan 0.6%.
  • Ystyriwch faint o ynni rydych chi'n ei ddefnyddio. A allech chi ddefnyddio llai neu ddiffodd offer i arbed carbon ac arian? Gall gostwng eich gwres gan 1°C arbed 3% ar eich biliau ynni.
  • Os ydych chi’n cael budd-dal sy’n dibynnu ar ‘brawf modd’ neu os oes gennych gyflwr iechyd sy’n gwaethygu mewn cartref oer ac rydych yn byw mewn eiddo preifat aneffeithlon, gallech fod yn gymwys i gael cymorth NYTH i osod mesurau effeithlonrwydd ynni.
  • Gwirfoddolwch gyda'n Tîm Ceidwaid y Parc Ceidwaid y Parc neu ymunwch â Grŵp Cyfeillion parc lleol sydd â diddordeb cyffredin mewn materion bioamrywiaeth.
  • Defnyddiwch eich gardd mewn modd mwy cynaliadwy drwy blannu coed a llwyni neu dyfu ffrwythau a llysiau fel dewis amgen i balmantu, glaswellt artiffisial neu ddec.
  • Pan fo'n bosibl cerddwch neu beiciwch er mwyn osgoi allyriadau carbon yn gyfan gwbl.
  • Ystyriwch newid i gerbyd trydan neu gerbyd hybrid os ydych yn newid eich car gan y gallai hyn arbed 2 dunnell o garbon y flwyddyn. Os nad yw hyn yn fforddiadwy, dewiswch gerbyd diesel neu betrol mwy effeithlon, gan y gallai hyn arbed 0.9 tunnell o CO2 bob blwyddyn.
  • Meddyliwch sut y newidiodd eich patrymau teithio a sut y gwnaethoch siopa'n lleol yn ystod y cyfnod cloi, a gweld a allwch chi barhau â'r arferion hyn yn y dyfodol.
  • Rhowch unrhyw eitemau mawr nad oes eu hangen arnoch ac rydych chi am eu taflu i rywun mewn angen neu sefydliad sy'n eu cymryd. Gellir ailddefnyddio ac ailddosbarthu'r eitemau hyn i rywun arall mewn angen.
  • Wrth sychu dillad, os yw'r tywydd yn caniatáu, sychwch eich dillad gan ddefnyddio llinell ddillad neu awyrydd yn hytrach na pheiriant sychu.
  • Defnyddiwch botel ddŵr amldro pan fyddwch gartref ac allan. Mae cynhyrchu plastig yn arwain at lawer o allyriadau carbon felly bydd hyn yn gostwng eich ôl troed dŵr a charbon.
  • Peidiwch â rhoi eitemau poeth yn yr oergell nac yn y rhewgell. Os gadewch i’ch gweddillion oeri cyn eu rhoi yn yr oergell, bydd angen llai o egni gan yr oergell i'w cadw'n oer. Eich oergell yw un o'r pethau sy’n defnyddio’r mwyaf o ynni yn eich cartref felly mae unrhyw effeithlonrwydd ychwanegol yn helpu.
  • Glanhewch eich oergell yn amlach. Gallwch leihau'r ynni y mae eich oergell yn ei ddefnyddio drwy glirio unrhyw fwyd nad ydych yn mynd i'w fwyta. Pan fydd bwyd yn eistedd yn yr oergell, mae'n cymryd lle ac egni. Cliriwch eich oergell bob wythnos ond peidiwch â'i gadael yn rhy wag, neu fel arall ni fydd yn cynnal ei thymheredd oer.
  • 18) Arbedwch, ailddefnyddiwch ac ailgylchwch gymaint o’ch gwastraff ag sy’n bosibl. Mae hyn yn cynnwys ailgylchu unrhyw hen ddillad yn hytrach na'u taflu. Drwy leihau faint o wastraff rydych yn ei gynhyrchu ac ailgylchu mwy, gallai allyriadau o gartref cyffredin ostwng gan 0.25 tunnell bob blwyddyn
  • Os oes gennych le yn eich gardd, ystyriwch gompostio bwyd heb ei goginio fel pilio llysiau neu ffrwythau gartref yn hytrach na defnyddio gwasanaethau compostio'r Cyngor. Ond mae'n rhaid rhoi'r holl fwyd dros ben sydd wedi'i goginio yn y cadi gwastraff bwyd i'w gasglu.
  • Ymunwch â Carwch Eich Cartref grŵp gwirfoddol i helpu'r gymuned rydych chi'n byw ynddi.
  • Bwytewch fwyd ffres, tymhorol a gynhyrchir yn lleol. Mae hyn yn lleihau allyriadau carbon a ddaw drwy brosesu, storio a chludo.
  • Coginiwch yn ‘gampus’ gymaint â phosibl. Y ffordd fwyaf ecogyfeillgar o goginio yw defnyddio top stof neu ficrodon.
  • Os oes gennych le yn eich gardd, tyfwch eich ffrwythau, eich llysiau a'ch perlysiau eich hun gartref.
  • Ceisiwch fod yn fegan neu’n llysieuol am un diwrnod yr wythnos, mae lleihau faint o gig a llaeth a fwytwn yn lleihau allyriadau carbon.
Capital Ambition | Uchelgais Prifddinas
Logo Caerdydd Un Blaned
Cardiff Council | Cyngor Caerdydd

Mae’n aml yn cymryd digwyddiad effaith fawr i newid agweddau tuag at yr hinsawdd – felly gadewch i ni obeithio y bydd y tywydd eithafol diweddar yn helpu i godi’r awydd i fynd i’r afael â’r broblem

Liz Bentley, pennaeth y Gymdeithas Feteorolegol Frenhinol, Gorffennaf 2021

Vector of a cardiff street and train station